Đã
đi vào lịch sử của Thành phố Đà Lạt, những ngôi biệt thự cổ – nét chấm phá cho
vóc dáng của thành phố đầy mộng mơ này. Thế nhưng dãi dầu theo mưa nắng cùng
với những thăng trầm của lịch sử, những ngôi biệt thự cổ ở trên đường Trần Hưng
Đạo đã xuống cấp trầm trọng, thậm chí sẽ trở thành hoang phế nếu không có những
biện pháp giữ gìn và tôn tạo. Trước thực trạng đau lòng này, các cơ quan chức
năng ở Đà Lạt đã quyết định mở thầu công khai để mời các công ty, tập đoàn tham
gia đấu giá giành quyền thuê để sử dụng trong 50 năm (theo những điều kiện thật
khắc nghiệt) và đơn vị nào chiến thắng phải trùng tu, tôn tạo và đưa vào khai
thác du lịch, tạo ra những hiệu quả cho Thành phố và lớn hơn là cho đất nước.
Đã có nhiều tập đoàn, công ty trong và ngoài nước tham gia đấu thầu, nhưng cuối
cùng một doanh nghiệp Việt Nam đã trúng thầu – đó là Công ty cổ phần Đào tạo – Nghiên
cứu và Ứng dụng CNTT CADASA TP.HCM (CADASA).
Và đến nay sau gần 3 năm dấn thân vào khu biệt thự xuống cấp này với tư
cách là chủ đầu tư, CDS đã phục hồi được gần như nguyên trạng giá trị khu biệt
thự cổ của Đà Lạt. Và nói như một nhà Đà Lạt học: Việc làm này rất đáng trân
trọng và có ích cho Đà Lạt.
NGUYỄN THÀNH (thực hiện)
Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với
người “dám tuyên chiến” với trọng trách lớn lao này, ông Nguyễn Thế Hùng – Tổng
Giám đốc CADASA như để hiểu thêm về những trăn trở lo toan với những việc mình
đang làm và những phần việc sắp tới từ khu biệt thự cổ này. Ông Hùng cho biết:
hầu hết các biệt thự khi chúng tôi tiếp nhận đã hư nát quá nhiều, gần như chỉ
còn lại cái khung nhà bên ngoài, bên trong các biệt thự tất cả các cửa đi và
cửa sổ đều mục nát, một số đã bị tháo dỡ. Tất cả các sàn nhà cũng đều bị hư
hỏng nặng, mục nát tàn tạ. Tất cả các mái ngói đều đã cũ, dột nát, phần lớn rui
mè đã bị mục nát, các xà gồ ở một số căn bị cưa trộm. Ngày xưa các biệt thự
theo cấu trúc nhà ở gia đình, mỗi một tầng chỉ có một toilet khi cải tạo công
năng thành nhà nghỉ mỗi biệt thự phải có nhiều phòng và phòng nào cũng phải có
toilet. Làm sao khi thay đổi cấu trúc bên trong cho tiện ích nhưng phải hài hòa
với kiến trúc bên ngoài là một vấn đề vô cùng khó khăn, mất rất nhiều thời
gian, đồng thời phải xây dựng mới các hầm vệ sinh và hạ tầng điện nước theo cấu
trúc mới. Hệ thống sân vườn, đường nội bộ phải quy hoạch và xây dựng mới hoàn
toàn. Tóm lại gần như phải làm lại hoàn toàn 90%, chỉ giữ lại được cái vỏ bên
ngoài. Thật tình khi tiếp nhận cụm biệt thự chúng tôi không lường trước được
hết những hư hỏng đến mức đó.
Vậy khi “thừa hưởng” những tàn dư đó, CADASA đã chịu những áp lực nào?
Chúng tôi đã nhận thức được rằng cụm
biệt thự Trần Hưng Đạo – Đà Lạt là cụm biệt thự cổ mang đậm nét di sản kiến
trúc, văn hóa và lịch sử, chúng tôi quyết tâm làm sống lại một cụm biệt thự với
tất cả những giá trị vốn có của nó. Tiêu chí trùng tu của chúng tôi là phải kết
hợp được một cách hài hòa ba đặc trưng: tính chất cổ kính và phong cách kiến
trúc của Pháp, châu Âu đầu thế kỷ; tính hoang dã của núi đồi và thảo nguyên;
tính đồng quê Việt Nam.
Chúng tôi đã nghĩ đến một quá trình trùng tu thật là hoàn chỉnh và cầu toàn để
cuối cùng hiến dâng cho nhân dân Đà Lạt một cụm biệt thự thật toàn bích, sống
mãi với thời gian. Chúng tôi tâm niệm rằng việc trùng tu tân tạo cụm biệt thự
cổ này là một trọng trách đối với nhân dân Đà Lạt nói riêng và đất nước Việt Nam nói
chung.
Sau khi có kết quả phê duyệt đấu
thầu, ký hợp đồng thuê biệt thự và hợp đồng thuê đất, và biên bản bàn giao biệt
thự, chúng tôi đã lập Hội đồng Cố vấn kiến trúc và Ban Quản lý Dự án CADASA –
Đà Lạt gồm các chuyên gia về kiến trúc nổi tiếng, những người đã có nhiều kinh
nghiệm về kiến trúc biệt thự cổ trong và ngoài nước và tổ chức nhiều cuộc hội
thảo để tìm kiếm những ý tưởng hay trong phương cách tốt nhất cho việc trùng tu
tân tạo.
Nhưng trùng tu tôn tạo biệt thự cổ, đặc biệt như cụm biệt thự này với
đầy đủ những bản sắc kiến trúc, lịch sử và văn hóa, theo chúng tôi phải là cả
một quá trình nghiên cứu, đầy tâm huyết và trăn trở?
Đúng như vậy, với tâm niệm phải làm
cho đạt đến sự tuyệt mỹ nhất, chúng tôi không ngần ngại thời gian và công sức. Với
ý nghĩ là mình phải làm cho thật toàn tâm, toàn ý, cho một giá trị vĩnh cửu để
cống hiến cho nhân dân, cho Đà Lạt, chúng tôi đã triển khai quá trình trùng tu
với một ý thức và một tinh thần cẩn trọng, cầu toàn.
Như chúng tôi đã trình bày ở trên,
chúng tôi đã có rất nhiều hoài bão và đã làm hết sức mình trong gần 3 năm qua
để làm sống lại một cụm biệt thự cổ với tất cả giá trị vốn có của nó. Đến thời
điểm này chúng tôi rất an tâm đã đạt được ý nguyện như tiêu chí của việc trùng
tu. Đến đây mọi người có thể thấy một cụm biệt thự cổ đang sống lại, có hồn,
thay cho phế tích hoàng tàn năm xưa. Như Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị đã nói “Vấn
đề không chỉ là làm mới lại diện mạo của nó, mà chính là làm sao cho sống lại
cái hồn vốn có của nó”. Thật vậy, giờ đây đi trong cụm biệt thự này chắc chắn
bạn sẽ có rất nhiều cảm xúc, từ vẻ quý phái sang trọng và cổ kính muôn thuở của
kiến trúc Pháp, đến những xúc cảm trước tính hoang dã của núi rừng và thảo
nguyên cùng những vẻ đẹp đến nao lòng của từng đóa hoa dại. Tất cả là kết tựu
của một quá trình đầy trăn trở và thao thức khôn nguôi.
Chúng tôi quan niệm đã hoàn thành
được phần nào trọng trách đối với nhân dân Đà Lạt và đã không phụ lòng tin và
tình cảm của Tỉnh ủy, UBND Tỉnh cùng các Sở, Ban, Ngành đã dành cho chúng tôi
và đã tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành được tâm nguyện của mình.
Trong quá trình trùng tu, chúng tôi
cũng đã gặp nhiều khó khăn, đó là những xung đột mâu thuẫn giữa hai quan điểm:
một bên là thực dụng, chỉ cần làm vừa phải cho xong, để tiết kiệm vốn đầu tư và
đạt được hiệu quả kinh doanh, một bên là lý tưởng hóa, quyết hướng đến một giá
trị vĩnh cửu, đặt quyền lợi của nhân dân lên trên, có thể một trong chúng ta
rồi sẽ không còn, nhưng cụm biệt thự này sẽ còn mãi với Đà Lạt, với đất nước và
cuối cùng quan điểm thứ hai đã chiến thắng bởi doanh nghiệp CADASA chúng tôi là
một doanh nghiệp về giáo dục, luôn luôn hướng đến những cái gì hoàn thiện nhất.
Chúng tôi có cảm tưởng là vẫn có một số người chưa hiểu chúng tôi, trong 3 năm
qua chúng tôi đã dồn hết tâm hồn và trí tuệ cũng như sức lực và tài lực cho cụm
biệt thự này, một điều mà chúng tôi mong muốn là mọi người nên thông cảm với
chúng tôi rằng không bao giờ chúng ta có thể hoàn thành việc trùng tu 13 biệt
thự trong vòng 12 hay 24 tháng (thật ra nếu chúng tôi không cầu toàn lắm làm
qua loa, chiếu lệ thì có lẽ cũng xong thôi).
Chúng tôi đã từng ra Vinh, Nghệ An
để tìm mua gỗ quý (nguồn gỗ từ Lào về), các loại gỗ giáng hương, căm xe… đã
từng không ngại tốn kém mời các chuyên gia trang trí nội thất từ châu Âu về lập
xưởng ngay tại công trường để đóng các đồ nội thất theo phong cách cổ điển.
Cũng như các thiết bị ánh sáng, các thiết bị vệ sinh phải đặt hàng từ châu Âu,
Mỹ. Trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay chúng tôi cũng gặp những khó khăn từ
các hợp đồng này, liên tục, điều chỉnh vì giá cả thay đổi. Hiện chúng tôi đang
chờ các thiết bị này về để hoàn thiện việc trùng tu trong giai đoạn cuối.
Ông có thể cho chúng tôi hiểu rõ thêm hướng kinh doanh của cụm biệt thự
này?
Sau gần 3 năm, nhìn chung chúng tôi
đã đi được 9/10 chặng đường. Có thể nói một cách nghiêm ngặt, công trình của
chúng tôi đã hoàn thiện được 80, 90%. Từ tháng 12 này chúng tôi đã có thể đưa
vào kinh doanh, thử nghiệm vài chục phòng và chúng tôi dự định sẽ hoàn tất
trong vòng 3 tháng nữa và sẽ tổ chức lễ khánh thành vào ngày 3/4/2009 nhưng kỷ
niệm 34 năm ngày giải phóng Đà Lạt.
Ngay từ đầu chúng tôi đã sát lập là
không chỉ kinh doanh theo kiểu khách sạn đơn thuần mà chúng tôi quan niệm cụm
biệt thự này sẽ là một trung tâm nghĩ dưỡng cao cấp kết hợp với trung tâm hội
thảo quốc tế, và những sinh hoạt mang tính học thuật. Chúng tôi sẽ thường xuyên
tổ chức những hội thảo, chuyên đề về nhiều lĩnh vực: Công nghệ sinh học ứng
dụng vào việc cải tạo giống hoa, giống cây trồng, cây năng lượng… nhiều chuyên
đề phát triển kinh tế vùng Tây Nguyên, về du lịch, về giáo dục… nơi đây sẽ là
nơi hội tụ của nhiều nhà khoa học, nhiều nhà kinh tế lớn, nhiều vị chính khách,
nhiều nhà quản lý, họ sẽ cho chúng ta những ý tưởng và từ những ý tưởng đó sẽ
giúp cho Đà Lạt phát triển, phù hợp với thời đại công nghệ tri thức và nền kinh
tế tri thức. Và nếu được phép nơi đây sẽ hình thành một viện đào tạo sau đại học CADASA đạt chuẩn quốc tế.
Và mãi mãi chúng tôi quan niệm cụm
biệt thự này là của nhân dân, chúng tôi chỉ là những người phục hồi, bảo tồn và
phát huy những giá trị của nó.